You are here

Energiedebat over (o.a.) Borssele

Submitted by WISE on Thu, 24/03/2016 - 12:18

Op 23 maart debatteerde de 2e Kamer over tal van energie-onderwerpen. Alles komt dan fragmentarisch voorbij, Kamerleden troeven elkaar af, iedereen probeert slim te zijn en op te vallen en de Minister kan grotendeels achterover leunen en een beetje kiezen op welke vragen hij echt een antwoord wil geven, de rest wordt vakkundig ontweken – mogelijk gemaakt door Kamerleden die het drukker hebben met elkaar en zichzelf.

Over het algemeen zijn het dus tamelijk hopeloze debatten. Maar het geeft wel een indicatie van hoe de hazen lopen. Ook over Borssele en de deplorabele toestand van Delta werd gesproken, hier de teksten over die onderwerpen. Alleen de ChristenUnie en GroenLinks hadden aandacht voor de kerncentrale Borssele.  

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
“Naast de kolencentrales hebben we nog een blok aan het been: de kerncentrale in Borssele. Bij DELTA zijn grote financieringsproblemen ontstaan. De ChristenUnie vindt verplichte splitsing van energiebedrijven geen goed idee zolang andere Europese landen hier niet voor kiezen. Maar los daarvan, bij DELTA zien we grote bedrijfseconomische problemen en de aandeelhouders staan voor de keuze om 200 miljoen borgstelling af te geven voor de onrendabele kerncentrale in Borssele. Moet de verlieslijdende centrale wel tot 2033 in bedrijf blijven? Wie betaalt hiervoor de rekening? De minister wijst telkens naar de verantwoordelijkheid van EPZ als exploitant, maar de samenleving zal voor een groot deel moeten opdraaien voor de kosten. Die 200 miljoen euro zal niet de laatste borgstelling zijn die nodig is, vrees ik. De ontmanteling zal bovendien een half miljard gaan kosten, terwijl COVRA slechts 180 miljoen beschikbaar heeft. Waar wil de minister het geld vandaan halen?

Interruptie van de heer Bosman (VVD):
Er wordt nu gesuggereerd dat het sluiten van de kerncentrale Borssele goedkoper zou zijn. Op basis van welke informatie wordt dit zo neergezet?

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik zie dat we hoe dan ook veel kosten gaan krijgen aan de kerncentrale in Borssele. Hetzij om de kerncentrale open te houden, met borgstellingen et cetera, hetzij om de kerncentrale te sluiten. De centrale is dus hoe dan ook een blok aan het been. De Kamer heeft hierover eerder moties aangenomen. Ik zou heel graag zien dat we hier veel meer inzicht in krijgen. Het besluit over Borssele is naar ik meen in 2006 genomen. Dat is tien jaar geleden. Ik hoop dat ik de VVD aan mijn kant krijg om te kijken of we nu niet een besluit dat al tien jaar geleden genomen is, moeten heroverwegen. Is dat besluit nog wel houdbaar in de huidige tijd?

De heer Bosman (VVD):
Dat klinkt al anders dan dat de centrale gesloten zou moeten worden. Het is belangrijk dat de feiten boven tafel komen. Dat betekent dat we heel goed moeten kijken naar het sluiten van de kerncentrale. Dat doe je niet zomaar. Je kunt niet zomaar de knop omzetten en dan is de kerncentrale uit. Er zijn heel veel contracten, voor de lange termijn. Het heeft ook te maken met de vragen hoe we omgaan met afval en met nieuwe brandstofstaven. Al dat soort zaken zitten echter allang in de pijplijn. Het sluiten van de kerncentrale op korte termijn is volgens mijn informatie duurder dan hem open houden.

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik snap heel goed dat de VVD hamert op de kosten. Ik vind dat zeker ook niet onbelangrijk, maar de ChristenUnie wil ook in het kader van het totale energiepakket kijken naar de noodzaak om deze kerncentrale open te houden. Bovendien is het maatschappelijk draagvlak voor kernenergie tanende. We moeten dus zeker goed kijken naar de kosten, maar we moeten ook kijken naar het maatschappelijk draagvlak, de afvalproblematiek en de hele milieukant van de zaak.

Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Vindt de ChristenUnie niet samen met GroenLinks dat als we de kerncentrales open houden, ze echt op het allerveiligste niveau zouden moeten draaien? Ik denk dat de VVD dat ook vindt. Als we dat zouden doen, zou er voor Borssele alleen al nog eens 200 miljoen nodig zijn. De eigenaren draaien nu al met verlies. De stroomprijs is lager dan de stroomprijs van die centrale. Vindt mevrouw Dik niet dat dat een reden is om te zeggen dat je Borssele misschien beter kunt sluiten? Als je alle kosten in beeld hebt, is aan de kostenkant sluiten wellicht zelfs voordeliger dan hem open houden.

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik deel de woorden van mevrouw Van Tongeren. Ik heb hier op mijn papier niet alle rekensommetjes staan, maar ik zie dat zowel het sluiten als het openhouden van de kerncentrale heel veel geld kost. De centrale is nu verlieslijdend. Er gaat een borgstelling naartoe en ik vrees dat die niet de laatste is. Als ik dat dan ook nog leg naast de maatschappelijke onrust en de afvalproblematiek, dan ben ik er geen voorstander van om de kerncentrale ook maar een dag langer dan nodig open te houden.

Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Dat is helder. Misschien kunnen ChristenUnie en GroenLinks samen aan de minister vragen of wij die rekensommen helder kunnen krijgen, met daarin dus ook opgenomen de kosten van evacuatieplannen, veiligheidsplannen, oefeningen en het op het juiste veiligheidsniveau brengen. Ik weet dat dat bij een andere minister hoort, maar we willen als Kamer wellicht graag op één punt al die informatie bij elkaar gebracht hebben.

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik vind het een uitstekend voorstel om samen die vragen aan de minister voor te leggen.

Ik kom op de moties over de kerncentrale. Hoe staat het met mijn aangenomen motie waarin wordt gevraagd om bij de plannen met DELTA een link te leggen met de werkgelegenheidsplannen in de provincie Zeeland? Hoe ziet de toekomst van de 1.800 medewerkers eruit? Ook een aangehouden motie van GroenLinks en de Partij van de Arbeid is belangrijk. Daarin wordt het nationale belang van Borssele benadrukt en wordt gevraagd om bij de splitsing voldoende ruimte te bieden om tot een oplossing te komen voor het eigendom en de ontmanteling van de kerncentrale te Borssele. Er is ook een aangehouden motie van GroenLinks en de ChristenUnie waarin wordt gevraagd wat de kosten zijn van het overnemen van het juridisch en economisch eigendom van de kerncentrale. Hoe staat het daarmee? Is nationalisatie een optie voor de minister?

Antwoorden van Minister Kamp (VVD):

Dan kom ik bij de ontmanteling van de kerncentrale in Borssele. Ik heb geen enkele berekening gezien dat het eerder sluiten daarvan financieel voordeliger zou zijn dan wanneer de kerncentrale volgens plan en afspraak tot 2033 blijft draaien. Integendeel, ik heb berekeningen gezien waaruit blijkt dat zulks financieel niet verantwoord zou zijn. Wij zijn op dit moment in gesprek over die kerncentrale. Het is de eerste verantwoordelijkheid van de eigenaar, EPZ, en de eerste verantwoordelijkheid van de aandeelhouders van EPZ. Wij zijn met hen in contact om te bezien in hoeverre op dit moment de positie van die kerncentrale is geborgd, wat daar mogelijk voor nodig is en hoe verschillende partijen daar belang bij hebben en daarbij betrokken zijn. Hoe die besprekingen ook lopen, voor ons staat buiten kijf dat wij voor de veiligheid moeten zorgen. Wij zullen ervoor zorgen dat die nooit in het geding komt. Wat de verdere toekomst van die centrale betreft, is er nogal wat gaande in Zeeland. Wij zijn daarover in gesprek. Als die gesprekken zijn afgerond en er conclusies kunnen worden getrokken, zal ik die zeker met de Kamer delen.

Mevrouw Dik-Faber heeft ook gevraagd naar de mogelijkheid om de kerncentrale te nationaliseren en wat de kosten daarvan zijn. Ik kan op dit moment niet zeggen wat de kosten zijn. Ik weet wel dat het runnen van een kerncentrale geen corebusiness van de overheid is. Het past ook niet in ons staatsdeelnemingenbeleid om dat te gaan doen. Het kabinet heeft geen plannen om nationalisatie als optie te overwegen.

Diverse media concluderen op basis van dit debat dat overname van de kerncentrale Borssele door het Rijk (waarna er naturlijk nog allerlei opties zijn) niet aan de orde is. Maar dat lijkt ons een wat te voorbarige conclusie. Als alle berichtgeving over de (financiele) toestand van het energiebedrijf Delta klopt dan ziet het er toch echt naar uit dat er een oplossing voor de kerncentrale gevonden zal moeten gaan worden. En reken maar dat er op het departement van EZ al verschillende scenario's worden gemaakt en uitgerekend. Natuurlijk wil Minister Kamp niet graag de geschiedenis ingaan als de VVD'er die moest erkennen dat de kerncentrale een groot blok aan het been is en met hulp van de overheid de financiele problemen op moest lossen. En natuurlijk gaat de Nederlandse Staat geen kerncentrale exploiteren. Het zal slimmer verpakt en handig ge-framed worden. Wat zijn zoal de mogelijkheden;

- Toch toestaan dat een buitenlandse partij de centrale overneemt (met al dan niet een 'golden share' in Nederlandse publieke handen)

- Overname en een exploitant zoeken - er wordt gefluisterd dat Kamp laat onderzoeken of de NRG dat kan en wil gaan doen.

- Overname en toch sluiten

- Financiele steun bieden aan Delta, op de een of andere manier leuk verpakt zodat het geen staatssteun heet, en hopen dat de kerncentrale ooit weer winst gaat maken. En de huidige aandeelhoders dus eigenlijk dwingen dat risico te blijven lopen. Financiele steun kan in allerlei vormen; bv. accepteren dat Delta niet voldoende geld afdraagt om te sparen voor de pot voor ontmanteling en de pot vor het beheer van het kernafval. Accepteren dat niet Delta maar het Rijk de investeringskosten, nodig om te blijven voldoen aan de veiligheidseisen, op zich neemt: Na "Fukushima" werd Borssele onderworpen aan een stresstest; daaruit is een hele reeks maatregelen gekomen die de kerncentrale nu moet nemen om te blijven voldoen aan de veiligheidseisen. 

Ondertussen groeit de chaos bij het Zeeuwse Delta; terwijl de aandeelhouders aan het bedenken zijn of ze meegaan met het voorstel van adviseur Emendo Capital om de boel wel te splisten maar niet te verkopen en de verlieslatende kerncentrale tijdelijk te ondersteunen met een kapitaalinjectie van 200 miljoen euro (om tijd te kopen voor de onderhandelingen met het Rijk over de toekomst van de kerncentrale) heeft Delta zelf weer een andere adviseur (Morgan Stanley) gevraagd in de markt te verkennen of er interesse is om de delen die het nog redelijk goed doen, te verkopen. Daar hoort de kerncentrale nadrukkelijk niet bij.