You are here

Garanties van Oorsprong in internationaal perspectief

Submitted by WISE on Mon, 31/03/2014 - 10:09

Verslag RECS Market Meeting

(17-19 maart 2014, Düsseldorf) Waarom trek je als campaigner van WISE naar een internationale conferentie over het systeem van de Garanties van Oorsprong (GvO's)? Omdat de GvO’s een essentieël onderdeel van groene stroom zijn. Zonder GvO's geen groene stroom.

Verslag RECS Market Meeting

(17-19 maart 2014, Düsseldorf) Waarom trek je als campaigner van WISE naar een internationale conferentie over het systeem van de Garanties van Oorsprong (GvO's)? Omdat de GvO’s een essentieël onderdeel van groene stroom zijn. Zonder GvO's geen groene stroom. Een leuke definitie van GvO's schijnt op de site van het Duitse Umweltbundesamt te staan: daar omschrijven ze een GvO als een geboorteakte die de geboorte van een Megawattuur stroom bewijst. Een Mwh, dat is ongeveer een vierde van het jaarlijkse verbruik van een gemiddeld huishouden. Als je 1 Mwh aan stroom verbruikt en daarbij 1 GvO wordt vernietigd (afgeboekt), kun je met recht claimen dat je groene stroom hebt gebruikt. Een mooi voorbeeld is de conferentie zelf, die wilden ze natuurlijk graag met groene stroom verzorgen. Ze hebben vlug berekend hoeveel stroom er in totaal verbruikt zou worden en daarvoor een overeenkomstig aantal GvO's gekocht en afgeboekt. Voila, groene stroom. Snel geregeld, zeker als de sponsoren van je event handelaren in GvO's zijn. Monument ValleyEn zo komen we direct bij een aantal kernvragen die voor een ngo als WISE absoluut van belang zijn: Waar komen de GvO's vandaan die bijvoorbeeld voor deze conferentie zijn afgeboekt? In onze ogen maakt het nogal een verschil of die uit een coöperatief windpark vlakbij Düsseldorf komen of dat het GvO's van grootschalige Noorse waterkracht betreft waarmee de markt volledig verzadigd is. En hoe werkt het systeem precies, is het betrouwbaar (ja!), kan het een middel zijn om de energietransitie te versnellen? Heeft het eigenlijk wel impact als de organisatoren van de conferentie GvO's kopen of is het slechts een wassen neus? De conferentie duurt drie dagen. 200 vertegenwoordigers van marktpartijen, regulierende instanties en andere experts uit heel Europa zijn ervoor naar Düsseldorf getogen. Er zijn een stuk of 20 lezingen over uiteenlopende thema's. Over het systeem zelf en zijn snelle verspreiding over heel Europa, over harmonisatie van regels en bijzonderheden bij de implementatie van het systeem in de verschillende EU-landen.

Full Disclosure

Zwitserland is het eerste land waarvan de wetgever per 1-1-2013 de beslissende stap heeft gezet om voortaan niet alleen GvO's voor de groene stroomproductie, maar ook voor alle andere soorten stroom te vragen. De certificatie van álle soorten stroom noemt men in vakjargon full disclosure. Zwitserland draait voor 60% op waterkracht, de resterende elektriciteit komt uit kerncentrales. Na de Fukushima ramp heeft Zwitserland besloten om kernenergie uit te faseren. Om het proces precies te kunnen volgen en te voorkomen dat er andere ongewenste energiebronnen daarvoor in de plaats komen (bijvoorbeeld door import) is voortaan uitsluitend gecertificeerde elektriciteit toegestaan. Full disclosure is trouwens een issue waar overal hier op de conferentie over gesproken wordt. Het zou de hele elektriciteitsmarkt een stuk transparanter maken. Is de handel in GvO’s eigenlijk een florerende business? Die indruk krijg ik niet. Het internationale aanbod is momenteel veel groter dan de vraag. In 2013 werd Frankrijk aangesloten op de AIB hub (Association of Issuing Bodies). Voortaan kunnen ook Franse GvO’s worden verhandeld. 14.000 MW aan duurzaam vermogen - ook veelal waterkracht – zijn zo in een keer toegevoegd aan de pool. Zullen de prijzen verder kelderen? GvO (uit Noorse waterkracht) worden momenteel verhandeld voor slechts 10 cent. Het 'vergroenen' van een huishouden met een verbruik van 4000kwh per jaar zou met deze GvO's dus 40 cent kosten. Per jaar! Ik sprak ook de delegatie uit IJsland, een land met enorm veel duurzame productie. Ook zij willen graag hun GvO' in de rest van Europa verkopen (in hun eigen land boeit het klanten weinig - ze weten niet anders dat hun stroom groen is...) maar doen dat momenteel slechts mondjesmaat omdat het door de lage prijzen financieel niet aantrekkelijk genoeg is. Ik vertel ze natuurlijk dat consumenten in Nederland het moeilijk te begrijpen zouden vinden als ze door de Nederlandse sjoemelstroom leveranciers straks Ijslandse stroom voorgeschoteld zouden krijgen. Er bestaat niet eens een kabel van Ijsland naar de rest van Europa! Oh jee, ze waren zich van geen kwaad bewust. Wie weet heb ik ze aan het denken gezet.

Carbon accounting als driver van de GvO markt

Hoe gaat de markt zich dus verder ontwikkelen? Ik begrijp dat veel gaat afhangen van een lopend Europees proces om in de komende maanden tot wetgeving en richtlijnen voor ‘Carbon Accounting’ te komen. In essentie gaat het erom dat stroomverbruikers de groene stroom die ze kopen ook aangerekend willen krijgen als CO2 prestatie. Als dat straks mag en duidelijk geregeld is, kan het voor bedrijven een relatief goedkope manier worden om veel CO2 te besparen waarvoor ze anders CO2 emissierechten zouden moeten kopen. Dit zou weleens een doorslaggevenede factor kunnen worden om het GvO systeem tot een volwaardige markt te ontwikkelen. Een andere discussie waar een aantal sprekers aan refereren betreft de additionaliteit. Als je additionele groene stroom of additionele GvO's koopt dan betekent dat dat door jouw aankoop ergens nieuwe duurzame productie mogelijk wordt gemaakt. Dat is precies waar we vanuit Wise zo hard aan trekken. Ook ons verhaal over 'sjoemelstroom' gaat uiteindelijk precies over die vraag. Uit de bijdragen van diverse sprekers blijkt dat ze er ontzettend mee worstelen. Het GvO handelshuis Ecosh heeft er iets op gevonden: Hun nieuwste product heet GO2. Klanten (en dan hebben we het over grote zakelijke klanten) die GO2 willen kopen betalen een flink hogere prijs voor hun GvO's, € 4,-. Daarvoor krijgen zij de zekerheid geboden dat 80% van dat geld in nieuwe duurzame energieprojecten vloeit. Het product is brandnew, de eerste klant moet zich nog melden. Ook energieprojecten die net dat extra zetje nodig hebben worden gezocht (betrokken bij zo'n project? Bel dan voor meer informatie). Een sterk contrast vormt het verhaal van EEX, misschien het grootste handelshuis in certificaten (maar ook gas en elektriciteit) van heel Europa. Zij willen dat GvO's zo snel mogelijk een commodity worden en net zo makkelijk en snel internationaal verhandeld kunnen worden als stroom, gas en CO2 emissierechten. Het lokale aspect sneuvelt volledig. Ze willen liefst slechts een product. Na lang nadenken werden het er drie: Nordic hydro, Alpine hydro en Continental wind. En ze zijn al begonnen om GvO's te verhandelen die nog niet eens bestaan: GO futures die pas in de komende jaren geproduceerd gaan worden gaan nu weg voor 25 ct. Welkom in de wondere wereld van de traders.

Ecolabels

Even naar de sessie over Europese Ecolabels voor groene stroom. NatureMade (Switzerland) TÜV Süd (Duitsland) en EKOenergy (Europees) gingen met elkaar in discussie over het nut van een paneuropees label. Maar helaas. Zoveel landen, zo veel verschillende certificatieschema's. Ook de criteria van wat men nou duurzaam vindt verschillen. Het liep nog net niet uit op een ruzie. In dat licht kan het een klein wonder worden genoemd dat het EKOenergy gelukt is om met inmiddels bijna 30 Europese ngo's (waaronder WISE) een nieuwe standaard te ontwikkelen. EKOenergy is sinds een jaar operationeel en bedient inmiddels al een aantal klanten in met name Scandinavië. Bijzonder aan het label is dat er een klimaatfonds aan gekoppeld is. Per Mwh gaan er minimaal 10 ct naar een duurzame energie project in een arm land. Dat is weinig, we hebben het voor een gemiddeld huishouden over 40 cent per jaar. Direct komt er een reactie van een vertegenwoordiger van een Duitse consumentenbond (Verbraucherzentrale): Iedere Duitser betaalt door het EEG (Erneuerbare Energie Gesetz) mee aan de Energiewende. De kosten hiervan zijn voor een gemiddeld Duits huishouden nu € 300,- per jaar. En daarvoor is dan nog maar slechts 25% van zijn/haar stroomverbruik groen. Hoe zo? Het percentage duurzame elektriciteit voor heel Duitsland is anno 2014 25%. En dat geldt dus ook voor iedere Duitser individueel. Met andere woorden: iedere Duitser heeft al 25% groene stroom en betaalt daar flink voor, of die nou wil of niet. De vertegenwoordiger van de Duitse consumentenbond zegt letterlijk: Met dat potje van 10 ct met Mwh EKOenergy maak je je belachelijk. Ook al zou je 10 Twh (ter vergelijking: dat is zo'n beetje het complete volume aan groene stroom dat in Nederland wordt verhandeld) met EKO energy label kunnen verkopen, dan zou je opbrengst een miljoen Euro's zijn, nog niet eens genoeg om ook maar één windmolen neer te zetten. Maar Steven beklemtoont dat de 10 cent een minimumbedrag zijn. EKOEnergy is wel bezig om modellen te ontwikkelen die meer opbrengsten genereren. Ik sluit mijn bericht met een aantekening over sjoemelstroom. Tijdens de borrel kwam ik in gesprek met een vertegenwoordiger van Statkraft, de grootste Noorse stroomproducent en tevens de grootse producent van duurzame energie van heel Europa. Statkraft is daarnaast dé hofleverancier van GvO's voor onze Nederlandse sjoemelstroombedrijven. Ik vroeg of ze eigenlijk iets hadden gemerkt van onze sjoemelstroomcampagne? Jazeker, ze hebben er op kantoor wel wat vergaderingen over gehad. En of ze dan sindsdien ook minder certificaten kunnen verkopen? Nou ... nee. Statkraft bedient Stroomleveranciers en grote zakelijke klanten met GvO's. We concluderen voorlopig dat het deze klanten dus niets kan schelen - als ze maar zo goedkoop mogelijk aan certificaten komen - en dat we dus nog lang niet klaar zijn met de WISE campagne. Nederlandse groene stroom? Ja graag! (Markus Schmid)

Bedankt voor het lezen van dit verhaal!

Ca. 1200 WISE donateurs hebben dit artikel mogelijk gemaakt. Wil je ook ons werk ondersteunen? Doe dan direct een donatie (ook via Ideal). 1000 dank!