You are here

Overheid koopt zelf alleen sjoemelstroom, werkt eigen beleid tegen

Submitted by WISE on Fri, 13/12/2013 - 06:56

De Nederlandse overheid is grootverbruiker van stroom. Denk aan de ministeries, maar ook de 2000 andere overheidsgebouwen, het Paleis op de Dam, de nationale musea en defensie. In totaal verbruikt de Rijksoverheid jaarlijks 1 TWh aan elektriciteit, evenveel als bijna 300.000 huishoudens.

Sinds jaar en dag claimt de overheid groene stroom in te kopen. In de praktijk is dat 'sjoemelstroom'.

De grijze stroom die verbruikt wordt is alleen maar vergroend door Noorse certificaten in te kopen; sjoemelstroom. Op die manier gaat er geen enkele prikkel van uit om meer groene stroom te gaan produceren.

WISE roept de overheid op consequent te zijn en beleid tot uitdrukking te laten komen in het eigen inkoopbeleid. Peer de Rijk, directeur van WISE, zegt het zo "Het is gek om miljarden aan subsidies te verstrekken voor de bouw van meer windmolens als je zelf tegelijkertijd niets doet om de markt voor groene stroom volwassen te maken. De regering Rutte kan een belangrijk signaal afgeven en zelf echt groen inkopen, zodat de vraag naar werkelijk additionele groene stroom stijgt. Dan werk je aan windstroom die geen subsidie meer nodig heeft". (1)

Hoe werkt het: De Rijksoverheid koopt jaarlijks circa 1 TWh ( =1 mln. MWh) elektriciteit in. Middels Garanties van Oorsprong (GvO's) wordt de ingekochte grijze stroom verduurzaamd.(2) Op woensdag 20 november jl. werd zo'n 1 miljoen GvO's (1 GvO wordt aangemaakt per 1 MWh) door de Rijksoverheid middels een veiling ingekocht. Dit jaar zijn dat weer vrijwel alleen (98%) GvO's van Noorse waterkracht. Dit zijn de goedkoopste GvO's omdat de stroom in Noorwegen niet als groen wordt verkocht; de certificaten zijn daar waardeloos en worden voor heel weinig geld internationaal aangeboden. Bij deze oplossing spreekt WISE van sjoemelstroom. De inkoop krijgt wel het label 'duurzaam', maar leidt niet tot meer productie van groene stroom.

De NS - een grootverbruiker met een vergelijkbare behoefte als de Rijksoverheid - geeft het goede voorbeeld; zij heeft een tender uitgeschreven waarin energiebedrijven uitgenodigd worden groene stroom te gaan leveren die werkelijk nieuw is. (3) Dat kan niet in 1 keer, daarvoor is er domweg te weinig groene stroom beschikbaar. Maar juist door te eisen dat de leverancier alleen mag gaan leveren als ze ook echt garanderen dat het om nieuw gerealiseerde capaciteit gaat geef je een enorme impuls aan de markt. De NS geeft de geinteresseerde partijen daar de tijd voor en bouwt daarmee de garantie in dat het ook daadwerkelijk om nieuwe groene stroom gaat.

Markus Schmid, campagneleider groene stroom bij WISE; "Dat zou de Rijksoverheid ook moeten doen; afspreken dat ze vanaf nu elk jaar 10% meer echt (nieuwe) groene stroom gaan inkopen. Vraag leidt tot aanbod. De prijs van Nederlandse GvO's gaat wellicht omhoog, en dat is precies wat we willen. Uiteindelijk moet groene stroom zonder subsidie gemaakt worden; ook de groene energiesector heeft er baat bij als de prijs van de GvO's stijgt. Er zijn in Nederland steeds meer bedrijven en instellingen bereid meer te betalen voor een Nederlandse GvO". (4)

WISE gaat de Rijksoverheid het komend jaar aanmoedigen en zo nodig onder druk zetten om vanaf volgend jaar de juiste keuze te maken, onder het motto "Walk the talk. Groene stroom? Ja graag!".

____________________________________________________________________

(1) De keuzes die de Rijksoverheid maakt als inkoper van elektriciteit zijn moeilijk te rijmen met haar rol als subsidieverstrekker. Middels de subsidieregelingen MEP en SDE+ werd in 2012 een bedrag van 686 miljoen euro uitgekeerd ten bate van de productie van 10 TWh groene stroom, oftewel zo’n 69 €/MWh. Mochten de producenten van groene stroom meer gaan verdienen met de verkoop van GvO’s, dan zullen die inkomsten worden verrekend met de subsidie en dus hoeft er minder subsidie gegeven te worden. Elk jaar 10% meer. Dan gaat er iets in de markt en in de prijs veranderen, en gaat er een prikkel uit om meer te gaan produceren. Bovendien worden de producenten (windparken) minder afhankelijk van de SDE+ subsidie omdat ze de onrendabele top in toenemende mate met de betere prijs voor hun GvO’s financieren.

Wind wordt minder afhankelijk van subsidie, de overheid geeft het goede voorbeeld en zet de juiste prikkel in (markt ipv. subsidie). Eventueel kan de overheid besluiten de SDE –pot ongemoeid te laten, dan kunnen er gewoon meer (wind) projecten uit gefinancierd worden.

Deze formule speelt in op de verwachte toename in NL van de productie van groene stroom. Om de ambities uit het Energieakkoord waar te maken zal in 2020 ipv de huidige 10% zo’n 35% van de elektriciteit duurzaam opgewekt moeten worden. Een stijging van 12,5 naar 42 TWh.

(2) Zie de correspondentie tussen Krispijn Beek en de Rijksgebouwendienst van juni 2013 (http://krispijnbeek.nl/2013/06/13/de-tweede-kamer-jokkebrokt-zelf-ook-over-groene-stroom/)

(3) De NS heeft hier een antwoord op bedacht middels de aanbesteding voor 2015-2025, afronding voorjaar 2014, voor 1,4 TWh aan elektriciteit. NS wil dat de leverancier van elektriciteit tevens in staat is om GvO´s te leveren die afkomstig zijn van additionele en herleidbare projecten die hernieuwbare energie opwekken en die worden gerealiseerd of gecontracteerd volgens een door de leverancier zelf aan te geven groeipad.

(4) Campina betaald al 3 euro/GvO voor Nldse. wind. Op dit moment kost een Noorse GvO (sjoemelstroom) 15 tot 25 cent. Een Nederlandse wind GvO kost zo’n anderhalve euro, een GvO uit Nederlandse biomassa ongeveer 35 cent.