You are here

Dit riekt naar morele chantage - bedelen om geld voor Borssele

Submitted by WISE on Tue, 14/06/2016 - 23:48

Achter de schermen wordt er al maanden onderhandelt tussen het Rijk en energiebedrijf Delta, haar aandeelhouders en de kerncentrale Borssele. Inzet; steun van het Rijk om de kerncentrale 'door een aantal moeilijke jaren te slepen'. 

Het kabinet, bij monde van Minister Kamp, heeft heel duidelijk gesteld dat het Rijk geen subsidie gaat verlenen. In elk geval moeten eerst de aandeelhouders er zelf 'alles aan doen om de boel overeind te houden als ze dat zo graag willen'. In een duidelijke wanhoopspoging het politieke tij te keren hebben de aandeelhouders en Delta een brief aan de Tweede Kamer gestuurd waarin ze open en bloot vertellen wat ze de afgelopen maanden voorgesteld hebben aan Minister Kamp; als die garant zou gaan staan zodat er geld geleend kon worden dan zou de kerncentrale over een jaar of 4 of 5, "als de markt weer aantrekt en er weer winst wordt gemaakt", bereid zijn de winst met het Rijk te delen. Klinkt leuk maar dat zou natuurlijk een heel raar figuur worden; als Kamp hier mee instemt staan de volgende dag rijen ondernemers voor zijn bureau die ook wel met Staatsgaranties een lastige periode doorgeholpen willen worden. De PvdA en verschillende oppositiepartijen hebben een Kamerdebat aangevraagd

Het Financieel Dagblad stelt in een redactioneel commentaar dat dit 'riekt naar morele chantage'. Om vervolgens te stellen dat Kamp misschien niet anders kan dan ingaan op het verzoek; "In elk normaal geval zou de Staat moeten concluderen: dit is het risico van elk bedrijf of instelling. De Staat is er immers niet om zwalkende bedrijfsvoering te subsidiëren. Het verschil is dat Delta weet dat de Staat hoe dan ook de ultieme achtervang is. Als gemeentes in de financiële problemen komen door de kerncentrale, zal het Rijk gedwongen zijn om in te springen. Dit riekt naar morele chantage

En niemand vraagt zich meer af hoe Delta en de aandeelhouders tot de conclusie zijn gekomen dat openhouden minder duur is dan sluiten. Op basis van de aanname dat de elektriciteitsmarkt voor stroom uit de kerncentrale Borssele over een paar jaar weer zal aantrekken wordt gesteld dat er weer winst gemaakt zal gaan worden, voldoende om de leningen af te betalen en het Rijk mee te laten delen in de winst. 

  • Wie heeft die sommen gemaakt?
  • Zijn die openbaar (In elk geval de systematiek en de meegenomen posten aan de plus- en minkant?)
  • Op basis van welke aannames over de ontwikkelingen op de stroommarkt zijn de sommen gemaakt ? Is het bekend welke scenario's er zijn gebruikt ?
  • Heeft de adviseur van de aandeelhouders (Emendo Capital) zelf ook nog sommen gemaakt, onderzoek gedaan? 
  • Zijn ze daarin afgegaan op de aannames over de stroommarkt die Delta/de kerncentrale heeft aangeleverd?
  • De meeste kosten van sluiting komen er hoe dan ook aan (ontmantelen, afval). Nu sluiten betekent alleen dat je ze naar voren haalt. Niet leuk, maar misschien wel wat eerlijker ?
  • Nu sluiten vermijd ook kosten (langer doordraaien betekent meer afvalkosten, investeringen in veiligheid, hogere ontmantelingskosten) Zijn de inschattingen daarvan openbaar te controleren? 
  • Waarom vertonen de aandeelhouders zo'n enorm gebrek aan zelfbewustzijn? Waarom blijven ze steeds meegaan in de scenario's die door Delta en de kerncentrale worden geschetst ? Wie heeft ze er van overtuigd dat sluiten niet mogelijk zou zijn en tot grote extra kosten zou leiden?

Wie wilde eigenlijk Borssele openhouden tot 2033?

Als gevolg van nieuwe inzichten na de ramp in Tsjernobyl (986) moest de kerncentrale Borssele een groot aantal verbeteringen doorvoeren om de veiligheid te blijven garanderen. De kosten daarvan werden geschat op 200 miljoen euro. Omdat er een politiek besluit lag dat de centrale uiterlijk in 2003 dicht moest liet de eigenaar van de centrale, de EPZ, weten dat een dergelijke investering niet rendabel zou zijn. de centrale zou dus dicht moeten. Dat vond het toenmalige kabinet geen goed idee dus die steunde de kerncentrale met een subsidie van enkele tientallen miljoenen euro’s. Het kabinet bevestigde dat de afspraak om de centrale in 2003 te sluiten overeind bleef. Maar de EPZ (Delta dus) was het hier niet mee eens en tekende bezwaar aan. En ze kregen bij de Raad van State gelijk; die vernietigde de vergunning met beperkte duur (tot 31-12-2003). De EPZ en Delta verklaarden onmiddellijk dat de kerncentrale, tegen de wil van het parlement en de regering in, langer open zou blijven.

Overleg achter de schermen haalde niets uit en uiteindelijk daagde de Staat EPZ voor de rechter. Na jaren van juridische strijd oordeelt de rechtbank in Den Bosch (september 2002) in de rechtzaak tussen de Staat en EPZ dat er in civielrechtelijke zin geen afspraak bestond over de sluitingsdatum van de kerncentrale, enkel in bestuursrechtelijke zin. Hoewel de rechter in haar beslissing oordeelt dat er wel een afspraak over vervroegde sluiting was gemaakt en ook dat beide partijen (EZP en de Staat) daar tevreden mee waren en zeiden het niet aan te zullen vechten, is er geen civielrechtelijk contract getekend dat die afspraak vastlegt. Hierdoor is er geen dwangmiddel meer over “om de beëindiging van de bedrijfsduur per ultimo 2003 te effectueren“. Het kabinet Balkenende 2 beslist in mei 2003 dat de centrale tot 2013 open mag blijven. En vervolgens gaat CDA Staatssecretaris van Geel in de jaren daarna op pad om dat nog wat op te rekken. In januari 2006 resulteren die pogingen  - ingegeven door partij-politieke overwegingen - in het Borssele-Convenant waarin onder andere bepaald werd dat de kerncentrale tot 31-12-2033 open mag blijven.

De aandeelhouders hebben in al die jaren vooral verdient aan de kerncentrale. Pas sinds een jaar of drie heeft Delta problemen met het uitkeren van dividend. Overigens is de kerncentrale ooit gebouwd (1973) met subsidie; om de aluminiumsmelter Pechiney naar Zeeland te lokken werd ze een vaste, lage stroomprijs beloofd uit een deels met overheidsgeld te bouwen kerncentrale. Behalve met Rijkssubsidie werd de centrale ook gefinancierd door de Zeeuwse burgers die juist een hogere prijs voor hun stroom betaalden.

Net als nu; de Delta heeft contracten met de kerncentrale waarmee ze voor een inmiddels veel te hoge prijs stroom verplicht afneemt van de kerncentrale. Op de stroommarkt koop je nu stroom voor plm. 30 Euro/MWh, Delta moet stroom van de kerncentrale kopen voor 48 Euro/MWh. De aandeelhouders hebben altijd ingestemd met dit beleid. En dan nu het handje ophouden in Den Haag...

Best brutaal