You are here

Zeeland gaat geld verbranden in kerncentrale Borssele

Submitted by WISE on Mon, 12/12/2016 - 10:45

De Ministers Kamp en Dijselbloem hebben definitief laten weten dat ze niet bereid zijn dieper in de buidel te tasten om de Zeeuwse kerncentrale in Borssele financieel te steunen. Uit de brief van Gedeputeerde Staten van Zeeland blijkt dat er behoorlijk wat varianten voor (al dan niet verkapte) staatssteun zijn onderzocht. 

De Provincie erkent dat de Ministers Kamp en Dijsselbloem hun best hebben gedaan maar dat er nu niets anders opzit dan accepteren dat er veel Zeeuws geld (uit de opbrengsten van de verkoop van de wel gezonde delen van Delta) in de kerncentrale opgebrand zal gaan worden. Maar voor het eerst klinkt er ook twijfel bij de Gedeputeerden. Tot nu toe werd altijd zeer stellig beweerd dat er voldoende perspectief was (na het jaaar 2021, als de elektriciteitsmarkt weer - aldus althans de Gedeputeerden - gaat aantrekken) Nu wordt het toch iets ander geformuleerd: "Of de kerncentrale tot 2033 in bedrijf kan blijven, is afhankelijk van de ontwikkelingen op de energiemarkt". De kerncentrale draait al jaren met verlies en is voor de aandeelhouders van Delta (de provincie Zeeland en Zeeuwse gemeenten) een hoofdpijndossier aan het worden. Wel geloven ze nog steeds - op basis van extern advies van het Consultancyfirma Emendo Capital - dat de kerncentrale vanaf het jaar 2021 weer winst zal gaan maken. De aandeelhouders zijn dus op zoek naar enkele honderden miljoenen Euro's om 'de kerncentrale door de moeilijke jaren heen te slepen'. Die honderden miljoenen euro's (om hoeveel geld het precies gaat wordt niet verteld) moet geleend worden van een bank en daar hebben de aandeelhouders eigenlijk geen zin in; omdat ze vrijwel alle wel goed lopende onderdelen van Delta moeten verkopen vrezen ze in de toekomst geen dividend meer te zullen ontvangen en dus zijn ze bang dat ze de lening niet terug kunnen betalen. De bank deelt die analyse en eist dus ook meer garanties. En die garanties wil het Rijk alleen geven als de aandeelhouders eerst zelf maximaal in de buidel tasten. Het voorstel van Kamp en Dijsselbloem was dat de aandeelhouders het financieel goed renderende netwerkbedrijf zelf zouden opkopen en het in een apart bedrijf zouden onderbrengen. Het is nu natuurlijk feitelijk al van hun maar omdat het afgesplitst moet worden van het huidige Delta komt er hoe dan ook een nieuwe entiteit als eigenaar. Dus de aandeelhouders betalen een paar honderd miljoen voor het netwerkbedrijf en dat geld stoppen ze in het bedrijf waar de kerncentrale nog inzit. Dit model lijkt nu niet door te kunnen gaan omdat Kamp en Dijsselbloem niet bereid zijn meer te doen dan bij de bank garant te staan voor de lening die nodig is voor de overname van het (eigen) netwerkbedrijf.

Nu zal dat netwerkbedrijf 'op de markt' worden aangeboden en zal het ws. worden gekocht door het netwerkbedrijf van Eneco (Stedin). De aandeelhouders hebben dan wel die honderden miljoenen die ze nodig hebben om het bedrijf met daarin de kerncentrale in de lucht te houden maar ze hebben niet meer het dividend uit het netwerkbedrijf. Maar dat is niet het probleem van Kamp en Dijsselbloem. Zij redeneren; zolang de nucleaire veiligheid en de leveringszekerheid van stroom geen gevaar loopt, vinden ze hulp (indirect voor de kerncentrale) niet nodig. Bovendien wil Dijsselbloem het risico vermijden dat 'Europa' hem op de vingers tikt voor staatssteun aan een commerciële energieproducent. Inmidels heeft Delta al wel haar leveringstak (energie voor particulieren) en haar internetonderneming (Zeelandnet) verkocht aan een zweeds investeringsfonds, voor 488 miljoen euro. Hier moet natuurlijk nog de boekwaarde van het bedrijf van afgetrokken worden, waarschijnlijk blijft er zo'n 400 miljoen winst over. Als het netwerkbedrijf volgens verwachting ook nog zo'n 500 miljoen euro oplevert hebben ze bijna een miljard euro in kas. Maar dan blijven ze verder zitten met alleen een verouderde, soms wat gammele en in elk geval slecht renderende kerncentrale. In de hoop daar ooit weer rendement op te gaan maken stoppen ze daar nu een paar honderd miljoen euro in. De Provincie Zeeland (50% van de aandelen in Delta) zou graag het netwerkbedrijf in eigen hand willen houden maar gaat geen bod doen op de aandelen. Ze mogen ook geen besluit nemen om de aandelen 'om niet' in eigen hand te houden; er moet voor betaald worden. Anders zou ze namelijk zogenaamd paulianeus handelen; het verlieslatende bedrijf met de kerncentrale er in mag niet achtergelaten worden zonder geld als er een kans is om (uit opbrengst verkoop andere delen) wel geld achter te laten.

Het komt er dus uiteindelijk op neer dat Delta zo'n 900 miljoen euro gaat binnenhalen en dat ze dat geld grotendeels zullen gaan aanwenden om de kerncentrale financieel te ondersteunen. De huidige aandeelhouders blijven achter met het aandeelhouderschap van de nieuwe entiteit (PZEM) die alleen de verlieslatende centrales in beheer heeft (70% belang in de kerncentrale, 50% belang in de Sloecentrale/BMC Moerdijk en een 50% afnamecontract in de Elstacentrale). Overigens suggereerde de Zeeuwse gedeputeerde Schonknegt in een debat op 16 december (hier terug te luisteren, bij punt 6.8 van de agenda) dat de aandeelhouders misschien wel gaan aansturen op een snelle verkoop of failliessement van de slecht lopende centrales in de PZEM. Of het ook mogelijk is de kerncentrale alsnog failliet te laten gaan blijft onduidelijk, in elk geval moet het beschikbare geld dan wel eerst gebruikt worden om lang-lopende contracten (stroomafnemers in binnen- en buitenland, opwerkingscontracten voor de splijtstof uit de kerncentrale met Frankrijk) af te kopen. Inmiddels heeft Delta haar financieel plan voor de PZEM 2017 gepubliceerd; droefenis alom. Op moment van publicatie van het financieel plan heeft Standard&Poor de rating van Delta verlaagd van BBB naar BBB-, de laagste kredietwaardige rating. De verwachting is dat deze rating verder zal worden verlaagd naar 'non-investment-grade' of zelfs zal worden ingetrokken. Hierdoor moet het bedrijf nog meer voorzieningen treffen (zelf geld op de balans hebben staan). Overigens gaat de kerncentrale Borssele in 2017 langer dan normaal van het net af om klussen uit te voeren die horen bij het voornemen om tot 2033 open te blijven. Die gaan zo'n 50 miljoen euro kosten. 

Wat ook nog spannend wordt; blijft Minister Dijsselbloem vasthouden aan zijn eis dat de opbrengsten voor Delta (die 900 miljoen) eerst gebruikt moet worden om het tekort in het ontmantelingsfonds aan te vullen?       

De vraag blijft staan; waarom toch dit enorme geklungel? Hoe kan het dat de kerncentrale al jaren als een blok aaan het been wordt ervaren (door Delta, de aandeelhouders, het Rijk, een meerderheid in de Tweede Kamer, de CommissieBalkenende) en toch niet gewoon dichtgaat? Al ruim twee jaar is het antwoord; "omdat we als aandeelhouders niet een bedrijfsonderdeel wat niet zo lekker loopt failliet mogen laten gaan". Maar nu zouden de aandeelhouders kunnen zeggen; we hebben alles gedaan wat in ons vermogen lag om de boel overeind te houden, de kerncentrale staat apart in een entiteit die we niet meer kunnen en willen ondersteunen, nu laten we de boel wel failliet gaan. Er is dan een tekort in de pot die gevuld moet worden om de ontmanteling te financieren en daar zullen Kamp en Dijsselbloem (de belastingbetaler) voor op moeten draaien. Maar dat was in alle gevallen wel gebeurd......

Op 22 december debatteerde de Tweede Kamer nog een keer over de hele kwestie. Diverse fracties constateerden dat er eigenlijk alleen maar tijd was gekocht en vroegen zich af wat er gaat gebeuren als over een paar jaar blijkt dat de kerncentrale toch niet opnieuw winst gaat maken...? Wie betaalt de ontmanteling als de PZEM alsnog failliet gaat over een paar jaar? Formeel-juridisch is dit nog niet zo duidelijk maar de Ministers Kamp en Dijsselbloem waren wel vrij duidelijk over hoe zij er in staan: "als de PZEM en dus de kerncentrale failliet gaat zijn de aandeelhouders (de Provincie Zeeland en de Zeeuwse gemeenten) nog niet failliet". Waarna de Kamerleden allemaal begonnen te steigeren en alvast aankondigden dat ze in dat geval alsnog het Rijk aan zouden spreken 'op haar verantwoordelijkheid'. Fijn voor de Zeeuwen maar minder fijn voor de belastingbetaler. En een kwalijk signaal; een kerncentrale mag er kennelijk van uit gaan dat de rekening uiteindelijk toch wel afgewenteld wordt op de belastingbetaler. De PZC vatte dit debat goed samen in haar verslag.