You are here

Nationaal Programma Kernafval: kop in 't zand

Submitted by WISE on Wed, 30/09/2015 - 09:24

Vandaag, 30 september, heeft de regering het Nationaal Programma Kernafval gepubliceerd. De EU heeft alle lidstaten opgedragen met zo’n plan te komen. Helaas staat de EU wel toe dat landen ook rustig mogen beschrijven dat ze voorlopig helemaal niets gaan doen. En dit is dan ook precies wat Nederland doet; in het Nationaal Programma staat dat we over ruim 100 jaar een besluit gaan nemen…....WISE, Noordelijke Ondergrond Afvalvrij en Milieudefensie Amersfoort hebben met het onderstaande persbericht fel afwijzend gereageerd.

Nationaal Programma Kernafval: Niet doorschuiven maar aanpakken. Drie organisaties roepen burgers op het plan af te wijzen.

Vandaag heeft minister Schultz van I&M het Nationaal Programma Kernafval gepubliceerd. Het besluit over definitieve berging wordt 115 jaar vooruitgeschoven, een unicum in de overheidsbesluitvorming. De organisaties NOA, Milieudefensie Amersfoort en WISE zijn verbijsterd dat de regering dit probleem afschuift op onze achterachterkleinkinderen, terwijl de kerncentrale te Borssele gewoon doorgaat met het produceren van levensgevaarlijk radioactief afval. Samen met de gesloten kerncentrale van Dodewaard zorgt Borssele voor ruim 90 procent van de radioactiviteit die in het afval opgeborgen moet worden.

Het gaat om radioactief afval dat tot een miljoen jaar gevaarlijk blijft. De organisaties roepen burgers op massaal bezwaar tegen het plan te maken. WISE stelt vanaf 1 oktober standaard bezwaarschriften beschikbaar.

De Europese Unie heeft alle lidstaten verplicht om nu plannen te maken voor eindberging. Nederland kiest er opnieuw voor om het probleem alleen maar voor zich uit te schuiven; het nationaal programma stelt voor om pas over ruim 100 jaar keuzes te gaan maken.

Een regering die kiest voor het openhouden van de kerncentrale Borssele moet ook maar met de billen bloot als het gaat om kernafval”, aldus Peer de Rijk, directeur van WISE. “Je kunt niet doorgaan met het vergroten van het probleem als je nog geen idee hebt hoe je dat gaat oplossen. Het alsmaar voor je uitschuiven van een besluit is lafhartig en contraproductief. Wij dagen de regering uit om nu met een plan te komen voor de definitieve opslag van het afval. Heb dan ook het lef voor locaties te kiezen en een techniek aan te wijzen. Het is absurd om van onze kindskinderen te verlangen dat zij het op gaan lossen”.

Peter Löhnberg, Milieudefensie Amersfoort en specialist in het ontwerpen bij onzekerheid: “Bij het ontwerpen van een gegarandeerd veilige opslag moet je rekening houden met alle onzekerheden. Die zijn niet te bepalen over dergelijke lange tijdsperiodes. Daardoor is elke opslag onverantwoord. Dit terwijl de richtlijn van de EU terecht eist dat de opslag veilig is.”

De afgelopen veertig jaar stond de regering toe dat er kerncentrales in bedrijf waren. Daardoor werd het probleem van de berging van radioactief afval alleen maar groter.

Jim Klingers van Noordelijke Ondergrond Afvalvrij: “De Nederlandse zoutkoepels en kleilagen zijn totaal ongeschikt voor de berging van kernafval en dat zijn ze over 115 jaar nog steeds. Als in de afgelopen decennia geen enkel land een veilige oplossing heeft kunnen bedenken is het wel heel gênant om door te gaan met het produceren van het afval en het aan mensen in de verre toekomst te laten om het op te lossen”.

De Nederlandse regering kiest om een aantal redenen voor uitstel, samengevat:

  • Er is nog te weinig afval waardoor een eindberging per kilo afval wel heel duur zou zijn;
  • Ze hoopt nog steeds op een internationale oplossing (dat een ander land het afval van meerdere lidstaten op gaat slaan), en
  • Het ligt veilig opgeborgen bij de COVRA in Zeeland.

De regering heeft gewoon geen zin om nu lastige besluiten te nemen. Geen enkele regering durft het aan om locaties aan te wijzen voor definitieve berging van kernafval. En dus worden gelegenheidsargumenten aangevoerd om uitstel te rechtvaardigen. De organisaties eisen sluiting van de belangrijkste producent van hoogactief afval, de kerncentrale Borssele, en roepen burgers op in deze lijn te reageren op het Nationaal Programma Kernafval.

Extra informatie:

Mogelijke plaatsen voor opslag kernafval volgens de regering

In 1976 kwam de Nederlandse regering met het plan om radioactief afval op te slaan in de noordelijke zoutkoepels. De regering dacht dat de berging rond het jaar 2000 zou kunnen beginnen. Door massaal verzet ging dit plan niet door. De regering heeft in de jaren ‘80 en ‘90 van de vorige eeuw twee commissies ingesteld die rapporten over berging van radioactief afval -- aanvankelijk alleen in zoutkoepels, later ook in kleilagen -- hebben gemaakt. Deze commissies beweren dat zeven zoutkoe­pels in aanmerking kunnen komen voor opberging van radioactief afval: Ternaard in Friesland, Pieterburen en Onstwed­de in de provincie Groningen, Schoonlo en Gassel­te-Drouwen in Drenthe, gevolgd door de minder zekere zoutkoepels Hooghalen en Anloo in Drenthe. In 2014 publiceerde het TNO een rapport waaruit zou blijken dat kleilagen in het zuiden van Friesland het meest geschikt zouden zijn: het gaat om gebieden rond Terwispel, Steggerda, Sneek en Bantega. Maar ook kleilagen in Brabant worden genoemd en onderzocht.

Radioactief afval nu

Het Nederlandse radioactieve afval staat nu in bovengrondse opslagloodsen van de Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval (COVRA) bij Vlissingen. Jaarlijks wordt in Nederland ongeveer 1000 kubieke meter (m3) radioactief afval geproduceerd. Naast het afval van de kerncentrale Borssele gaat het om verarmd uranium, radioactief afval van de Hoge Flux Reactor in Petten en van laboratoria, onderzoeksinstellingen, industrie en ziekenhuizen. Bij de COVRA stonden eind 2014 zo’n 41.500 vaten laag‑ en mid­delradioactief afval en 2800 containers met verarmd uranium opgeslagen (samen 29.612 m3), evenals 501 vaten met hoogradioactief afval (98 m3).

Financiering opslag uiterst onzeker

Eindberging van hoogactief kernafval is  - zeer waarschijnlijk-  een zeer kostbare zaak. Hoe duur het wordt weet niemand; er is immers nog helemaal geen faciliteit gerealiseerd. Sterker nog, er is nog helemaal geen keuze gemaakt voor een bepaalde techniek (boven- of ondergronds, terughaalbaar of niet, klei, zout of graniet) Er wordt gewerkt met theoretische modellen om te berekenen hoeveel geld er nodig zal zijn voor eindberging. De Nederlandse overheid gaat uit van een benodigd ‘doelbedrag’ van 2 miljard euro (in 2130). Door de producenten van kernafval wordt geld opzijgezet dat door beleggingen en rente uiteindelijk het benodigde bedrag op moet leveren. In dit zogenaamde Waarborgfonds Eindberging zit nu 68 miljoen euro.  Minister Dijsselbloem van Financiën zei hierover op 26 maart 2015 dat de COVRA (die het geld beheert) jaarlijks een renteopbrengst moet realiseren van 4,3% (inclusief inflatie) om in 2130 uiteindelijk het doelbedrag te realiseren. Maar dat rendement wordt niet gehaald. Minister Schultz van Haegen stelde hierover op 18 september 2015: “De afgelopen jaren blijft het behaalde rendement achter bij de gestelde doelen.”

We roepen iedereen op te reageren, met een 'zienswijze'. Hier staat een voorbeeld dat u direct kunt ondertekenen en opsturen naar de overheid.